Kategoria
Të gjithë artikujt në këtë gjuhë; mund ta filtroni përmbajtjen sipas kategorive.
Mbajtja dhe tregtimi nuk janë të ndaluara, dhe Shqipëria ka një ligj të posaçëm që prej 2020-s. Por ka një hollësi që ndryshon gjithçka në praktikë: numri i operatorëve të licencuar brenda vendit.
Pyetja duhet ndarë më dysh. Shumica e monedhave jo vetëm që mund të shkojnë në zero — tashmë kanë shkuar. Për Bitcoin duhen kushte të tjera. Ja katër tiparet e përbashkëta të rasteve reale.
Në Shqipëri kjo nuk është pyetje akademike. Këtu vendosim përballë njëra-tjetrës katër tiparet e një skeme piramidale, Bitcoin dhe firmat e vitit 1997 — dhe shohim cila prej tyre i plotëson.
Në treg ka dhjetëra mijëra monedha, por vetëm pesë kategori kanë vërtet rëndësi. Ja harta dhe tri pyetjet që ju lejojnë ta klasifikoni menjëherë çdo monedhë të panjohur.
Minatorët nuk zgjidhin ndonjë problem të dobishëm matematike — ata garojnë se kush gjen më shpejt një numër. Ja pse ky "shpenzim" është i qëllimshëm dhe pse sot nuk ia vlen ta provoni në shtëpi.
Blockchain nuk është bazë të dhënash në re, nuk është skedar i koduar dhe nuk është zgjidhje universale. Ja si funksionon me shembullin e një fshati që mban vetë llogaritë, dhe ku nuk vlen fare.
Pa garanci shteti, pa formë fizike, pa interes — përse duhet të vlejë? Këtu ndahen katër shtyllat që e mbajnë, tregohet cila prej tyre është më e brishta, dhe listohen kundërshtimet më të forta.
Një përkufizim që kuptohet pa njohuri teknike: kriptomonedha është një shënim në një regjistër publik që e mban i gjithë rrjeti dhe që askush nuk mund ta ndryshojë vetëm. Ja krahasimi me paratë në bankë dhe me pikët e lojërave.